EQ là gì? Hiểu bộ cân bằng trước khi chỉnh âm thanh

EQ làm thay đổi điều gì?

EQ, viết tắt của equalization, là quá trình thay đổi mức của các vùng tần số trong tín hiệu âm thanh. Thiết bị hoặc khối xử lý thực hiện việc này thường được gọi là equalizer. Giảm một vùng trầm có thể bớt ù; tăng một vùng cao có thể làm tiếng sáng hơn. Kết quả phụ thuộc nguồn âm, hệ thống phát và mức chỉnh.

Núm volume chủ yếu thay đổi mức toàn bộ tín hiệu. EQ thay đổi tương quan giữa các vùng tần số, nên vừa ảnh hưởng âm sắc vừa có thể làm mức tổng thay đổi. Đường cong đẹp trên màn hình không tự chứng minh rằng giọng hát rõ hơn khi nghe cùng ban nhạc.

EQ tác động theo dải tần, khác với thay đổi âm lượng toàn bộ tín hiệu.

Frequency, Gain và Q nghĩa là gì?

Frequency là tần số hoặc vùng tần số được chọn để tác động, thường hiển thị bằng Hz hoặc kHz. Với một dải EQ dạng chuông, đây là tần số trung tâm. Chọn sai vùng có thể khiến bạn tăng thêm độ chói trong khi phần gây đục vẫn còn.

Gain là mức tăng hoặc giảm của dải EQ, thường tính bằng dB. Gain bằng 0 dB trên một dải thông thường có nghĩa dải ấy không tạo tăng giảm; nó không có nghĩa tín hiệu đã bị tắt. Cũng cần phân biệt Gain của EQ với gain preamp ở đầu vào mixer.

Q mô tả độ rộng tương đối của vùng tác động. Với EQ dạng chuông thông thường, Q cao tạo vùng hẹp hơn, Q thấp tạo vùng rộng hơn. Một vùng cộng hưởng hẹp và một thay đổi âm sắc tổng quát có thể cần cách chọn Q khác nhau.

Tần số chọn vùng tác động; mức tăng giảm và độ rộng quyết định cách xử lý.

Phân biệt EQ dạng chuông và dạng kệ

Bell, hay peaking EQ, tạo vùng tăng hoặc giảm quanh tần số trung tâm rồi trở dần về mức ban đầu ở hai phía. Nó hữu ích khi cần tác động một vùng cụ thể. High-shelf và low-shelf tạo thay đổi rộng về phía dải cao hoặc dải thấp, với đoạn chuyển tiếp quanh tần số đặt.

Một EQ parametric có thể cho chọn nhiều hình dạng bộ lọc. Trước khi xoay núm, xem dải đang là bell hay shelf; cùng tần số nhưng phạm vi tác động có thể khác nhau.

Các đường cong mô tả nguyên lý, không phải thông số đề xuất cho một nguồn âm.

HPF và LPF có phải nút chỉnh bass, treble?

HPF là bộ lọc thông cao: giữ vùng phía trên và làm suy giảm dần các tần số phía dưới điểm cắt. LPF làm điều ngược lại. Điểm cắt không phải ranh giới mà âm thanh lập tức biến mất. Độ dốc, thường ghi bằng dB/octave, cho biết mức suy giảm tăng nhanh thế nào khi đi xa vùng chuyển tiếp.

Low-shelf giảm bass vẫn có thể giữ một mức tương đối ổn định ở vùng thấp. HPF tiếp tục suy giảm về phía tần số thấp hơn. Hai công cụ vì vậy không thay thế nhau trong mọi tình huống. Chọn điểm cắt quá cao cho giọng hát có thể làm mất độ đầy cần thiết.

Bộ lọc suy giảm dần ngoài vùng cần giữ, không cắt tín hiệu bằng một vách thẳng.

Graphic và parametric khác nhau ở quyền điều chỉnh

Graphic EQ đưa ra nhiều dải có tần số được định sẵn, thường điều chỉnh mức bằng các cần gạt. Parametric EQ cho chọn tần số, mức tăng giảm và Q. Semi-parametric thường cho chỉnh tần số và mức nhưng không có Q độc lập. Số dải nhiều hơn không tự bảo đảm bản mix tốt hơn.

EQ trên một kênh xử lý nguồn đó; EQ trên bus có thể tác động tất cả nguồn đi qua bus. Trước khi sửa giọng hát, xác nhận đang chỉnh đúng kênh để tránh làm đổi âm sắc cả chương trình.

Nghe và so sánh trước khi chỉnh tiếp

Bắt đầu bằng việc gọi tên vấn đề cụ thể: đục, mỏng, chói hay một vùng vang khó chịu. Kiểm tra nguồn và vị trí micro trước. Thay đổi nhỏ, nghe lại rồi so sánh bật/tắt EQ ở mức nghe tương đương. Một bản lớn hơn dễ tạo cảm giác ấn tượng hơn dù âm sắc chưa thực sự tốt.

Kiểm tra lại trong bản mix đầy đủ. Tăng EQ có thể làm giảm headroom, nên theo dõi mức tín hiệu qua từng tầng. Nếu có hụt tiếng do tương tác giữa nhiều nguồn, cần phân biệt vấn đề phase và polarity trước khi tiếp tục bù bằng EQ.

Đánh giá kết quả bằng tai trong bối cảnh bản mix, không chỉ nhìn đường cong.

Hiểu EQ là gì giúp bạn chọn đúng phạm vi xử lý. EQ không phục hồi tín hiệu đã clip, cũng không thay cho bố trí loa hay xử lý âm học. Không có đường cong chung cho mọi giọng hát; hãy nghe lại trong chính không gian sử dụng.

Tư vấn thiết bị và xử lý âm thanh tại CK Audio

CK Audio cung cấp thiết bị âm thanh chuyên nghiệp và hỗ trợ tư vấn cấu hình theo nhu cầu vận hành thực tế. Đại lý, đơn vị rental và khách hàng dự án có thể trao đổi về chiết khấu cao theo cấu hình, hóa đơn VAT, hồ sơ CO/CQ theo từng mặt hàng, cùng chính sách bảo vệ giá dự án và bảo vệ thầu theo điều kiện của từng gói.

CK Audio – tư vấn thiết bị và cấu hình âm thanh sân khấu.